Tự vệ sinh quạt công nghiệp đúng cách

Trong vận hành nhà xưởng, vệ sinh quạt công nghiệp không chỉ là lau bụi cho sạch mà là một bước bảo trì tác động trực tiếp đến lưu lượng gió, độ ồn, rung, nhiệt độ motor và tuổi thọ ổ bi. Nhiều sự cố như quá dòng, rung tăng, cánh bám bẩn mất cân bằng, thậm chí cháy motor thường bắt đầu từ việc vệ sinh sai cách hoặc bỏ quên vệ sinh định kỳ. Bài viết này cung cấp quy trình tự vệ sinh theo hướng kỹ thuật: chuẩn bị an toàn, tháo lắp đúng điểm, làm sạch theo từng cụm (cánh–lồng–motor–gối đỡ) cho đến các thông số cần kiểm tra sau vệ sinh.

Cách vệ sinh quạt công nghiệp đúng kỹ thuật để không giảm lưu lượng, không tăng rung

Chuẩn bị dụng cụ và quy tắc an toàn trước khi vệ sinh

• Thực hiện LOTO: ngắt CB/isolator, treo thẻ cảnh báo, xác nhận không còn điện bằng bút thử/đồng hồ.
• Chờ quạt dừng hẳn; tuyệt đối không “hãm” cánh bằng tay hoặc vật cứng để tránh cong cánh.
• Trang bị PPE: kính, găng, khẩu trang lọc bụi; môi trường bụi mịn nên dùng mặt nạ lọc phù hợp.
• Chuẩn bị dụng cụ: cọ mềm, chổi sơn, khăn microfiber, máy hút bụi, bình xịt tẩy dầu trung tính, bình xịt khí khô.
• Hạn chế dùng vòi xịt áp lực cao trực tiếp vào motor, ổ bi, hộp cực; nước và bụi tạo bùn gây rò điện.
• Chuẩn bị dụng cụ siết: cờ lê, tuýp, tua vít; siết lại đúng lực, không “siết chết” làm biến dạng gá.
• Có thang/giàn giáo đạt chuẩn nếu quạt treo cao; không đứng lên khung quạt hoặc ống gió.
• Nếu quạt gắn với hệ thống hút bụi/ống gió, đóng damper và che chắn để bụi không tràn ngược.

Quy trình làm sạch theo cụm: cánh – lồng – motor – lưới bảo vệ

• Lau khô trước, ướt sau: hút bụi và quét sạch lớp bụi rời để tránh tạo bết bám khi gặp nước.
• Làm sạch cánh quạt theo hướng từ gốc ra đầu cánh; tránh bẻ mép cánh gây sai góc đặt.
• Với quạt hướng trục: vệ sinh lồng/chụp gió, cánh, và vành chụp để giảm nhiễu dòng và tiếng rít.
• Với quạt ly tâm: vệ sinh cánh lồng sóc, vỏ volute; bám bụi lệch là nguyên nhân rung tăng rất nhanh.
• Dùng dung dịch tẩy dầu pH trung tính cho môi trường dầu mỡ; không dùng hóa chất ăn mòn làm bong sơn, rỗ nhôm.
• Không xịt nước vào khe làm mát motor; ưu tiên khí khô và chổi mềm để làm sạch cánh tản nhiệt.
• Vệ sinh lưới bảo vệ/miệng hút: lưới bám bụi gây tụt lưu lượng và tăng tải motor.
• Kiểm tra dây tiếp địa, hộp cực, đầu cos; bụi ẩm trong hộp cực là rủi ro phóng điện.

Vệ sinh quạt công nghiệp theo loại quạt và môi trường vận hành

Lưu ý theo từng dòng quạt công nghiệp phổ biến

• Quạt hướng trục nhà xưởng: ưu tiên làm sạch cánh và chụp gió vì bẩn làm giảm lưu lượng rõ rệt và tăng ồn.
• Quạt gắn tường/thông gió: kiểm tra ron, khe hở và bulong; rung lắc làm nứt tường và rơ chân đế.
• Quạt nối ống/đường ống: vệ sinh cả đoạn ống gần quạt; bụi bám tạo tổn thất áp và lệch dòng vào cánh.
• Quạt trong hệ quạt thông gió công nghiệp: làm sạch lưới lọc/miệng gió để tránh “nghẹt” gây quá tải.
• Quạt cấp gió: chú ý vệ sinh khu vực hút gió tươi, lưới chắn côn trùng của quạt cấp gió tươi.
• Quạt trang trại: ưu tiên vệ sinh cánh và lưới vì lông, bụi hữu cơ bám nhanh; tham chiếu dòng quạt trang trại.
• Quạt âm trần: chú ý khay nước/ngưng tụ, bụi trần thạch cao; xem nhóm quạt thông gió âm trần nếu cần đúng loại.

Lên lịch vệ sinh theo mức bụi

• Môi trường nhiều bụi mịn (gỗ, xi măng, dệt): kiểm tra hàng tuần, vệ sinh 2–4 tuần/lần tùy tải.
• Môi trường dầu mỡ (bếp công nghiệp, cơ khí): vệ sinh thường xuyên hơn vì bám dính làm lệch cân bằng nhanh.
• Môi trường hóa chất/ẩm: ưu tiên chống ăn mòn và kiểm tra cách điện; vệ sinh kết hợp kiểm tra rò điện.
• Dấu hiệu đến hạn: lưu lượng gió giảm, tiếng rít tăng, rung tăng, motor nóng bất thường, dòng vận hành tăng.
• Dấu hiệu “nguy cơ”: mùi khét vecni, CB nhảy lặp lại, rung lan sàn/khung, bulong tự lỏng.
• Hệ hút bụi: vệ sinh quạt phải đi kèm kiểm tra cyclon/túi lọc để tránh bụi quay ngược; tham chiếu hệ thống xử lý bụi công nghiệp.

Quạt công nghiệp sau vệ sinh: kiểm tra rung, độ ồn, điện và động cơ

Checklist động cơ: cân bằng, đồng tâm, siết chặt, ổ bi

• Quay tay kiểm tra: cánh không chạm lồng, không cạ vỏ; cảm giác quay trơn, không sượng.
• Kiểm tra độ rơ ổ bi: lắc nhẹ trục; rơ lớn hoặc sạn là dấu hiệu vòng bi mòn.
• Kiểm tra cánh: cong, nứt, mẻ mép; cánh lỗi làm mất cân bằng dù vệ sinh sạch.
• Siết lại bulong chân đế/gá treo; ưu tiên long đen vênh hoặc keo ren cho vị trí hay rung.
• Kiểm tra đồng tâm puly/dây đai (nếu truyền đai): lệch puly làm rung và ăn dây nhanh.
• Quan sát lưới bảo vệ: không móp chạm cánh; lưới chạm gây tiếng kim loại và nguy cơ gãy cánh.

Checklist điện – vận hành: dòng, nhiệt, chiều quay, tốc độ gió

• Kiểm tra hộp cực: siết cos, không ẩm; bụi ẩm làm giảm điện trở cách điện.
• Đo dòng vận hành sau vệ sinh: so với dòng định mức motor; dòng tăng là dấu hiệu nghẹt gió hoặc cơ khí nặng.
• Kiểm tra chiều quay: sai chiều làm tụt lưu lượng mạnh, dễ bị hiểu nhầm “quạt yếu do bẩn”.
• Nghe tiếng ồn: tiếng rào rào thường do cánh bẩn/lệch; tiếng gằn theo chu kỳ thường liên quan vòng bi.
• Kiểm tra nhiệt motor: sờ nhanh chỉ tham khảo; nên dùng súng nhiệt/thermal camera nếu có.
• Ghi nhật ký: ngày vệ sinh, tình trạng rung/ồn/dòng; dữ liệu giúp dự đoán hỏng trước khi dừng máy.

Các vấn đề có thể gặp sau khi vệ sinh quạt công nghiệp

• Rung không giảm sau vệ sinh: khả năng lệch cánh, trục cong, vòng bi rơ hoặc mất cân bằng động.
• Độ ồn tăng dần: thường liên quan ổ bi, cạ lồng, hoặc cộng hưởng do chân đế/yoke lỏng.
• Motor nóng và dòng cao: có thể do nghẹt gió, cánh sai góc, tụ yếu (motor 1 pha), hoặc cuộn dây xuống cấp.
• Ăn mòn cánh/vỏ: môi trường hóa chất/ẩm muối làm mỏng vật liệu; thay cụm cánh/vỏ để tránh gãy cánh khi chạy.
• Vết nứt tại moay-ơ/cánh: rủi ro sự cố cơ khí nghiêm trọng; nên dừng và thay ngay.
• Giải pháp dài hạn: tối ưu thông gió, chọn đúng loại Quạt công nghiệp, bố trí đường gió giảm tổn thất để quạt chạy đúng điểm hiệu suất.
• Nếu quạt nằm trong hệ hút bụi: kiểm tra đồng bộ với đường ống, chụp hút và thiết bị lọc; có thể tham khảo thêm hệ thống xử lý bụi để tránh .

Về lựa chọn đơn vị đồng hành, IFAN là nhà cung cấp và thi công giải pháp làm mát – thông gió – hút bụi theo hướng trọn gói, phù hợp cho chủ nhà xưởng, kỹ sư cơ điện và nhà thầu MEP cần tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng. Khi cần nâng cấp hệ thống, có thể tham khảo bổ sung các hạng mục liên quan như tối ưu tuyến ống, tiêu âm, cân bằng gió và cấu hình quạt theo điểm làm việc thực tế.

Kết luận

Tự vệ sinh đúng cách giúp quạt chạy mượt  mà, giảm rung ồn, ổn định dòng motor và hạn chế dừng máy đột xuất. Điểm quan trọng là làm sạch theo cụm, tránh đưa nước vào khu vực nhạy cảm, và luôn kiểm tra lại cơ khí–điện sau khi hoàn tất. Khi nghi ngờ hỏng sâu hoặc cần cân bằng động, đừng cố xử lý theo cảm tính vì chi phí sự cố thường lớn hơn nhiều so với bảo trì chuẩn. Nếu Quý khách cần tư vấn lịch bảo trì hoặc khảo sát hệ thống thực tế, có thể liên hệ IFAN để được gợi ý giải pháp phù hợp, đồng thời tham khảo thêm: máy làm mát di động, quạt kiểm soát cháy, quạt điều hòa không khí, ống gió cách nhiệt. Thực hiện Vệ sinh quạt công nghiệp đúng chuẩn ngay từ hôm nay là cách đơn giản để bảo vệ hiệu suất thông gió của cả nhà xưởng.