Hướng dẫn kiểm tra độ rung quạt công nghiệp

Trong vận hành nhà xưởng, độ rung quạt công nghiệp không chỉ gây ồn khó chịu mà còn âm thầm “ăn mòn” ổ bi, phá cân bằng cánh, làm lỏng bulong bệ máy và kéo theo dừng chuyền ngoài kế hoạch. Bài viết này giúp Quý khách hàng nắm quy trình kiểm tra nhanh – đúng kỹ thuật, từ chuẩn bị dụng cụ, chọn điểm đo, đọc chỉ số đến khoanh vùng nguyên nhân và hành động khắc phục. Nếu Quý khách đang vận hành quạt công nghiệp công suất lớn, nội dung dưới đây sẽ hữu ích trong quá trình kiểm tra độ rung quạt công nghiệp.

Nội dung chính

Chuẩn bị đúng trước khi kiểm tra độ rung quạt công nghiệp

Dụng cụ và điều kiện đo

Ưu tiên máy đo rung có hiển thị vận tốc rung (mm/s RMS) và gia tốc (m/s² hoặc g) để chẩn đoán sâu hơn.
Dùng đầu đo nam châm hoặc đầu đo tiếp xúc cứng; hạn chế cầm tay vì dễ nhiễu do rung của người đo.
Chuẩn bị máy đo tốc độ hoặc strobe để đối chiếu RPM, tránh nhầm rung do biến tần thay đổi tần số.
Kiểm tra nền móng, bệ đỡ, chân đế: nền yếu sẽ làm chỉ số rung tăng dù quạt không hỏng.
Đảm bảo quạt chạy ổn định tối thiểu 5–10 phút trước khi đo để loại trừ rung khi khởi động.
Ghi rõ chế độ vận hành: tải gió, độ mở damper, trạng thái lọc bụi, vì tải thay đổi làm rung thay đổi.
Với hệ thống ống gió dài, kiểm tra treo đỡ ống và khớp nối mềm; rung truyền qua ống dễ gây sai lệch.

Chọn điểm đo và hướng đo

Đo tại gối đỡ/ổ bi gần motor và gần cánh quạt: đây là điểm phản ánh rung cơ khí rõ nhất.
Đo tối thiểu 3 hướng: ngang (H), dọc trục (A), thẳng đứng (V) để phân biệt mất cân bằng và lệch tâm.
Đánh dấu vị trí đo cố định (sơn/tem) để các lần đo sau so sánh được theo xu hướng.
Không đo trên tấm che mỏng hoặc vỏ mỏng; ưu tiên bề mặt kim loại cứng liên kết trực tiếp với gối đỡ.
Với quạt công nghiệp lắp trên mái hoặc khung thép, đo thêm tại chân đế để phát hiện cộng hưởng kết cấu.
Nếu là quạt trong hệ thống hút bụi, đo thêm đoạn ống gần quạt để phát hiện rung do tắc lọc/dao động dòng khí.
Trong các dự án thông gió nhà xưởng, Quý khách có thể đối chiếu rung giữa các dòng quạt thông gió công nghiệp để nhận ra điểm bất thường.

Quy trình kiểm tra độ rung quạt công nghiệp

Trình tự đo nhanh 15–30 phút cho đội bảo trì

Khóa an toàn khu vực đo: tránh quấn áo vào trục/cánh, và giữ khoảng cách an toàn với miệng hút/miệng thổi.
Ghi thông tin quạt: model, công suất, RPM, kiểu truyền động (trực tiếp/dây đai), ngày bảo trì gần nhất.
Đo rung nền (background) khi quạt dừng, nhất là khu vực gần máy nén, máy dập, để trừ nhiễu môi trường.
Chạy quạt ở 70–100% tải, giữ ổn định; đo lần lượt tại gối đỡ motor và gối đỡ phía cánh.
Mỗi điểm đo lấy tối thiểu 10–15 giây; ghi giá trị RMS và giá trị đỉnh nếu máy hỗ trợ.
Nếu dùng biến tần, đo ở 3 mức: 30Hz – 40Hz – 50Hz để phát hiện cộng hưởng theo dải tốc độ.
Chụp ảnh vị trí đo và màn hình máy đo để đối chiếu; lưu theo mã thiết bị để xây lịch bảo trì dự đoán.

Những lỗi thường gặp làm ảnh hưởng kết quả kiểm tra độ rung quạt công nghiệp

Đo khi damper đóng quá nhỏ: dòng khí xoáy có thể tạo rung khí động, dễ nhầm sang lỗi cơ khí.
Đo khi cánh bám bụi ướt: rung tăng theo thời gian, nhưng nhiều đội lại cân bằng động ngay khi chưa vệ sinh.
Đặt đầu đo lên bu lông/nắp che: giá trị rung “nhảy” thất thường, gây hiểu nhầm ổ bi hỏng.
Không tách rung do kết cấu: khung thép mỏng, sàn mezzanine dễ cộng hưởng làm rung cao giả.
Chỉ đo 1 hướng: mất cân bằng thường mạnh ở hướng ngang/đứng, còn lệch tâm hay mạnh dọc trục.
Không đối chiếu RPM thực: dây đai trượt hoặc biến tần lệch tần số làm sai phân tích tần số rung.
Với các hệ thống cấp gió, nếu có box tiêu âm/ống gió cách nhiệt, rung truyền có thể khác; hãy đo sát gối đỡ.

Đọc chỉ số độ rung quạt công nghiệp công suất lớn và khoanh vùng nguyên nhân

Ngưỡng cảnh báo thực tế để ra quyết định nhanh

Ưu tiên theo dõi xu hướng: tăng dần theo tuần/tháng thường đáng lo hơn một lần đo cao bất thường.
Nếu rung tăng đột ngột sau vệ sinh/bảo trì: kiểm tra lắp lệch cánh, lỏng bulong, sai đồng tâm khớp nối.
Với độ rung quạt công nghiệp ở gối đỡ phía cánh cao hơn motor rõ rệt: nghi mất cân bằng cánh/bám bụi.
Nếu rung dọc trục (axial) nổi bật: nghi lệch tâm trục, sai đồng tâm khớp nối, hoặc lỗi ổ bi theo hướng trục.
Nếu rung tăng theo tốc độ và có “điểm nhảy” mạnh ở một dải Hz: nghi cộng hưởng kết cấu/bệ đỡ.
Nếu rung kèm tiếng rít, nóng ổ bi: ưu tiên kiểm tra bôi trơn, độ rơ ổ, phớt, và chất lượng vòng bi.
Trong hệ thống hút bụi, nếu rung tăng đồng thời với giảm lưu lượng: nghi tắc lọc/đường ống gây rung khí động.

Bảng khoanh vùng lỗi theo dấu hiệu rung

Rung hướng ngang/đứng mạnh, ổn định theo RPM: thường gặp mất cân bằng cánh, cánh bám bụi, cánh biến dạng.
Rung dọc trục tăng rõ, kèm nóng khớp nối: thường gặp lệch tâm, lắp sai đồng tâm motor–quạt.
Rung tăng khi thay đổi damper/lưu lượng: nghi rung khí động, xoáy dòng, cửa hút bị cản, lưới chắn bẩn.
Rung “gõ” theo chu kỳ, có tiếng lạch cạch: nghi lỏng bulong chân đế, lỏng bệ motor, nứt bệ.
Rung tăng nhanh theo thời gian, kèm tiếng ù: nghi ổ bi xuống cấp, thiếu mỡ, mỡ sai chủng loại.
Rung xuất hiện mạnh ở một tốc độ nhất định: nghi cộng hưởng khung/sàn; cần gia cường hoặc đổi dải chạy biến tần.
Nếu là quạt trong trang trại hoặc môi trường ăn mòn, kiểm tra cánh rỗ, sứt mẻ do khí NH3/ẩm; tham khảo quạt trang trại cho điều kiện vận hành tương tự.

Hành động khắc phục sau khi kiểm tra độ rung quạt công nghiệp để giảm dừng máy

Checklist xử lý nhanh theo mức độ ưu tiên

Vệ sinh cánh và guồng: loại bỏ bám bụi/keo/dầu; đây là bước rẻ nhất để giảm độ rung quạt công nghiệp.
Siết lại bulong chân đế, bệ motor, gối đỡ; thay long đền vênh nếu cần để chống tự lỏng.
Kiểm tra khớp nối mềm/ống nối mềm: rách, lệch, hoặc bị kéo căng làm truyền rung sang ống gió.
Kiểm tra dây đai: độ căng, đồng phẳng puly, mòn puly; dây đai sai gây rung và nóng ổ.
Nghe và đo nhiệt ổ bi: nếu bất thường, lên kế hoạch thay ổ và kiểm tra trục, tránh hỏng lan sang rotor.
Rà soát cửa hút/cửa thổi: lưới chắn bẩn, vật lạ kẹt, damper kẹt một bên gây xoáy dòng.
Với các quạt lắp âm trần, kiểm tra ty treo và cao su chống rung; tham khảo quạt thông gió âm trần nếu cần cấu hình chống rung phù hợp.

Khi nào cần cân bằng động, căn chỉnh đồng tâm hoặc nâng cấp giải pháp?

Cần cân bằng động khi đã vệ sinh mà rung vẫn cao, đặc biệt rung tăng tuyến tính theo tốc độ và tập trung ở phía cánh.
Cần căn chỉnh đồng tâm khi rung dọc trục cao, khớp nối nóng, hoặc thay motor/gối đỡ gần đây.
Cần gia cường bệ/kết cấu khi rung “nhảy” mạnh ở một dải tốc độ; thêm gân, tăng độ cứng, hoặc đổi vị trí đặt.
Nên lắp đệm chống rung/khớp nối mềm đúng chuẩn khi rung truyền sang ống gió gây ồn toàn hệ thống.
Trong dự án thông gió – cấp gió, chọn đúng loại quạt theo cột áp để tránh làm việc ngoài vùng hiệu suất; tham khảo quạt cấp gió tươi cho các bài toán cấp gió ổn định.
Nếu quạt nằm trong dây chuyền hút bụi, hãy kiểm tra hệ thống lọc và đường ống vì tắc nghẽn tạo tải bất thường; xem thêm hệ thống xử lý bụi công nghiệp.
Khi cần giải pháp tổng thể, IFAN là đơn vị cung cấp và thi công trọn gói làm mát – thông gió – hút bụi, giúp đồng bộ từ chọn quạt đến lắp đặt giảm rung và chạy ổn định dài hạn.

Kết luận

Tóm lại, kiểm soát rung là cách nhanh nhất để bảo vệ ổ bi, cánh quạt, bệ máy và tránh dừng chuyền đột xuất. Khi bạn áp dụng đúng quy trình đo, ghi nhận theo xu hướng và xử lý theo checklist, độ rung quạt công nghiệp sẽ giảm rõ rệt và tuổi thọ thiết bị tăng lên đáng kể. Nếu bạn cần đội kỹ thuật khảo sát hiện trường, lập báo cáo rung và đề xuất phương án tối ưu, hãy liên hệ IFAN để được hỗ trợ theo từng dây chuyền. Đồng thời, Quý khách hàng cũng có thể tham khảo thêm các giải pháp liên quan như máy làm mát di động, quạt kiểm soát cháy, quạt điều hòa không khí, hệ thống xử lý bụi, và ống gió cách nhiệt để tối ưu vận hành nhà xưởng đồng bộ.